“Een ommetje zonder bestemming” - Joris Capenberghs over wandelende denkers

U bent hier

Home > Nieuws > “Een ommetje zonder bestemming” - Joris Capenberghs over wandelende denkers

 

Joris Capenberghs is medewerker van Waerbeke, gelegen in het stiltegebied Dender-Mark, het eerste officieel erkende stiltegebied in Vlaanderen, in 2001. Waerbeke is een kleine sociaal-culturele beweging die ijvert voor meer stilte, rust en ruimte in vele segmenten van de samenleving. Vanaf maandag 15 februarir begeleidt Joris een cursus over 'Wandelende denkers'. Een interview.

 

Waarom een cursus over 'wandelende denkers'?

De laatste jaren krijg ik wel eens vaker de vraag om lezingen te houden of een reeks op te zetten rond ‘averechtse’ denkers, die in geen enkel rijtje of traditie passen. Zoals bijvoorbeeld Thoreau, Nietzsche, Kierkegaard, zelfs Heidegger of Ton Lemaire. Toen ik mij in hun leven en werk verdiepte, bleek dat ze allemaal verwoede wandelaars waren. Mijn belangstelling groeide en ik ontdekte een verband.

 

Kan je wel een onderscheid maken tussen zogenaamd wandelende denkers en niet-wandelende? 

Uit recent neurologisch en psychologisch onderzoek blijkt dat je anders in het leven staat en dus ook denkt, als je dagelijks minstens een kwartiertje wandelt. Blijkbaar zijn we dan in staat om de wereld, de anderen, onszelf… met een opener, meer onbevangen blik tegemoet te treden. Bovendien zijn onze gedachten dan ook minder gebonden. Je denkt dan vanuit je eigen lichaamsritme. Onoplosbare problemen worden te midden van de natuur ofwel relatief, ofwel gaat de lamp – bij wijze van spreken – plots branden. 

Bovendien maakt het niet echt uit waar je wandelt. Wandelen is sowieso goed, maar het meeste effect hebben blijkbaar landschappen met vergezichten. Veel reliëf en veel wolken doen blijkbaar wonderen. En liefst op zachte bosgrond of onverharde paden.

In welke mate is deze reeks te verbinden met de werking van Waerbeke?

Wandelen is geen sport, geen race, zelfs geen gezondheidsding. Het is stappen om het stappen, zonder stappenteller. Een ommetje zonder bestemming. Het lijkt me zinvol om niet alleen stilte, rust en ruimte ‘van binnenuit’ te beleven, maar om je er ook bewust van te zijn. Op die manier neem je inzichten mee in je rugzak, ook als je gaat wandelen.

Kadert de huidige aandacht voor 'wandelen’ ook in de cultuur van onthaasting en vertraging...? Wat vind je van 'no hay caminos, hay que caminar' een oorspronkelijk motto van de Compostella-pelgrims?

Onthaasting, verlangzaming… is vandaag niet langer een luxe, maar levensnoodzakelijk. Als je even op de pas rust houdt of je traag voortbeweegt, krijg je terug voeling met wat er in en rondom jou gebeurt. Waar versnelling, productie en consumptie eindigen, blijkt zingeving spontaan terug de kop op te steken. En daar is meer dan ooit opnieuw behoefte aan. De aloude vraag is: hoe ‘worden’ we wie we ‘zijn’? Op stap gaan biedt geen oplossing, maar kan daarbij helpen. Dat kunnen Santiagogangers, die volgend motto hanteren: “Er is geen weg, maar al wandelend, ontstaat er een weg,” ongetwijfeld beamen.

De reeks gaat zowel over westerse als oosterse denkers, staan zij verschillend tegenover wandelen?

Toen ik mijn zoektocht begon, ontdekte ik al vrij vlug dat wandelen en denken in alle tijden en in alle culturen nauw met elkaar zijn verbonden. Ook bij religieuze hervormers is het ‘op weg gaan’ een belangrijk motief. Of het nu Jezus, de Boeddha, Lao Tse of Socrates betreft, ze vertellen allemaal een verhaal over hoe je je ‘weg’ in het leven kunt vinden. Je mag niet vergeten dat we van nature wandelaars, nomaden, zijn. Vandaar die beeldspraak. Ik zou de verschillen tussen Oost en West niet op de spits drijven. Ik ben vooral geïnteresseerd in wat ons verbindt dan in wat ons scheidt, al zijn er natuurlijk fundamentele verschillen. Het is zeker zo dat de laatste vijfhonderd jaar de rol en de aanwezigheid van de mens in het gangbare westerse denken een overwicht heeft gekregen. Wandelaars zijn echter vooral ‘natuurfilosofen’ waarbij natuur en het landschap een belangrijke plek innemen. Daar zullen we in de cursus dieper op ingaan.

Hoe vat je de avonden op?

We bouwen samen aan een kader. Het is vooral belangrijk dat we aan de hand van enkele figuren zélf reflecteren. Vandaar dat er veel ruimte is om onderling van gedachten te wisselen. Welke denkers of filosofen we in de cursus zullen bespreken, hangt af van de interesses en vragen uit de groep. We gaan sowieso op pad en we komen wel ergens uit. De details van de reis die we samen afleggen, zijn nog niet uitgestippeld.

Welke figuren vind je zelf inspirerend? Ben jij een wandelende denker?

Ik ben inderdaad een verwoed wandelaar. Mijn ‘compagnons-de-route’ zijn niet allen filosofen, maar vaak ook auteurs. Neem nu bijvoorbeeld Virginia Woolf. Zij ging elke dag wandelen en noteerde nauwgezet in haar dagboeken wat ze allemaal tegenkwam. En de romans die ze uiteindelijk schreef, zijn erg beklijvend, authentiek en gedurfd.

Interview: Jan Timmerman 

 

PRAKTISCH

'Filosoferen met wandelende denkers', op maandag 15, 22, 29 februari en 7 maart 2016 (19u30). Meer info & inschrijven.