"Beelden zijn een constructie die de kijker manipuleert en diens wereldbeeld bepaalt"

U bent hier

Home > Nieuws > "Beelden zijn een constructie die de kijker manipuleert en diens wereldbeeld bepaalt"

'FilmStof' heet het educatieve project van Gerrit Vosters, germanist en leerkracht Nederlands, Engels en Filmanalyse aan het H. Pius X-Instituut in Antwerpen. In 2009 hield de gepassioneerde cinefiel 'FilmStof' boven de doopvont. Vanaf 15 maart kan je, 4 weken lang, mee op expeditie achter de coulissen van de fictie- en documentaire film. Want "beelden zijn een constructie die de kijker manipuleert en diens wereldbeeld bepaalt". 

"Mijn interesse voor film is eigenlijk gegroeid vanuit mijn job als leerkracht Nederlands. De organisatie van het filmforum die ik als erfenis van mijn voorganger kreeg zou voor mij de start betekenen van de filmmicrobe. Ook merkte ik nogal snel dat zowel ikzelf als de leerlingen ons heel moeilijk duidelijk en concreet over film konden uitdrukken omdat we niet echt goed wisten waar we op konden en moesten letten en bovendien niet over de juiste terminologie beschikten om wat we zagen te verwoorden. Dat zou mij uiteindelijk leiden naar de theoretische masterstudie 'Film en Visuele Cultuur' in Antwerpen en het ontstaan van mijn filmeducatief project 'FilmStof'.

Met dat project probeer ik de beeldgeletterdheid en zo de mediawijsheid van jongeren en een breed publiek in het algemeen aan te scherpen. Ik vertrek daarbij vooral van 120 jaar filmgeschiedenis omdat daar zelf mijn eerste interesse ligt, omdat film natuurlijk de start was van de 'bewegend beeldcultuur' en omdat zowel beelden als verhalen - en dus zeker de combinatie ervan - een universele kracht bezitten en dus ook alle generaties blijven aanspreken. 

Het is natuurlijk ook zo dat wij allemaal - maar vooral jongeren - via allerlei nieuwe technologie de laatste decennia veel meer met bewegende beelden in contact komen. Dat betekent echter niet automatisch dat wij die beelden makkelijker of beter zouden kunnen interpreteren. Zolang niemand je het alfabet aanleert, zal je je leven lang sukkelen met het gebruik van het woordenboek. Dat dat principe ook geldt voor de beeldtaal en de kijkvaardigheid, lijken maar weinig mensen te beseffen. Meer zelfs, er heerst een zekere angst voor kennis van de beeldtaal omdat dat het kijkplezier in de weg zou staan. Alsof je niet meer van een voetbalwedstrijd zou kunnen genieten als je de tactische concepten achter het spelletje begrijpt. Kijken blijft dus nog al te vaak een louter passieve bezigheid die puur gericht is op het consumeren van beelden.

Maar precies in dat laatste schuilt een stevig gevaar. Of het nu gaat om een blockbuster, een klein psychologisch drama, een documentaire of een nieuwsitem, elk eindproduct van bewegende beelden is een menselijke - en dus per definitie subjectieve - constructie die de kijker manipuleert en diens wereldbeeld bepaalt. Dat is niet erg want volstrekt normaal, maar we moeten ons daar in eerste instantie wel bewust van zijn, een kritisch oog leren ontwikkelen en heel doordacht te werk gaan als we bijvoorbeeld kennis doorgeven met behulp van bewegende beelden. Beeld je bijvoorbeeld maar eens in welke beperkte blik jongeren krijgen op de Tweede Wereldoorlog als tijdens de geschiedenisles 'Schindler's List' louter 'ter illustratie' wordt getoond zonder de constructie van film als film te verduidelijken...

Op dat vlak is er dus heel wat werk aan de winkel, maar niemand kan lopen zonder eerst te stappen. En dat is precies wat ik met de projecten binnen FilmStof probeer te doen. Eerste stappen zetten bij het aanbrengen van de filmtaal, met duidelijke onderwerpen, duidelijke terminologie en vooral heel veel duidelijke voorbeelden die de kracht en vooral ook de schoonheid van bewegende beelden benadrukken. En schoonheid, daar kan je nooit genoeg van krijgen."

Gerrit Vosters

www.filmstof.com

'Zien is geloven? Achter de schermen van fictiefilm'. Op dinsdag 15 en 22 maart + 12 en 19 april 2016 (19u30-22u), Vormingplus, Wandelweg 11, Kortrijk (meer info & inschrijven)