Parlé Détiné

U bent hier

Home > Projecten > Parlé Détiné

Een project heeft een naam nodig, en een projectnaam als ‘Parlé Détiné’ roept onlosmakelijk allerlei associaties op. Dat het project wellicht plaatsvindt in een gevangenis, dat er gepraat wordt met gedetineerden, wellicht ook over het leven als gedetineerde. Nog iets, behalve een naam met een vlot in het oor liggende Franse woordspeling?

Welja, dat de ‘parlé’ waarvan sprake niet zomaar een losse of vrijblijvende babbel is, maar dat er wel degelijk een fond is waarover kan worden gepraat. En die insteek wordt gegeven door een spreker – vaak een auteur - die vanuit zijn of haar engagement of werk komt spreken voor een gemengd publiek van internen en externen, of anders gezegd: gedetineerden en bezoekers. Een vreemde, misschien zelfs wat voyeuristische combinatie? We vroegen het aan twee gedetineerden en een bezoeker, na het gesprek naar aanleiding van ‘Goddelijk wild’. Ann Sterckx en Ruddy Vandamme kwamen eind mei 2016 hun boek voorstellen in het Penitentiair Landbouwcentrum (PLC) in Ruiselede, dat al driemaal plaats van gebeuren is van ‘Parlé Détiné’, een organisatie van Vormingplus, de bibliotheek van Aalter en het PLC.

Christine Standaert uit Aalter was er die zondag in mei voor het eerst bij. “Dat gebeurde eerder toevallig. Ik kwam in de bibliotheek van Ruiselede, waar ik normaal nooit ga, toen mijn oog viel op een folder waar een eland op stond (de cover van het boek ‘Goddelijk wild’, nvdr). Op reis heb ik ooit ook zo’n ontmoeting met een eland mee gemaakt, dus dat sprak me wel aan. Er zijn altijd al twee dingen die mij enorm interesseren: de natuur en mensen, en - de laatste jaren vooral - de verbinding die daartussen gebeurt.”

Dat de activiteit plaats vond in het PLC trok ook haar aandacht. “Ik ken het gebouw van kinds af aan, het is een gebouw dat toen indruk maakte, alsook de ligging ervan in de natuur. Maar ik was niet alleen nieuwsgierig naar het gebouw, ook naar de mensen die er leefden: hoe en met hoeveel leven ze daar, wat gaat er om in hun gedachten en gevoelens en wat doen ze daar voor werk?”

Oprechte interesse

Gedetineerden Ward en Alex begrijpen die fascinatie wel. “Mensen krijgen via diverse media veel te horen over gevangenissen. Dit strookt niet altijd met de realiteit. Via ‘Parlé Détiné’ komen ze rechtstreeks in contact met het leven in de gevangenis. Dit draagt bij tot een beter inzicht over ‘de gevangenis’. Ik merk dat veel mensen oprecht geïnteresseerd zijn. Het is voor ons een unieke kans om hen dan ook te informeren over het leven hier. Ik heb het daar niet moeilijk mee. Ik ben momenteel gestraft maar ik moet ook weer verder. Nu blijft de gevangenis vaak wat taboe. Door in gesprek te gaan met mensen hoop ik dat zij soms ook wat begrip tonen voor onze situatie.”

Begrip dat er zeker was bij Christine Standaert. “Na de voorstelling van het boek werden we verdeeld in kleinere groepen en konden er vragen gesteld worden. Ik vond het zeer boeiend omdat ik antwoord gekregen heb op de vragen die ik me vooraf stelde. Twee van de gedetineerden hebben uitleg gegeven over het leven in het PLC, waar 60 mensen dag in dag uit met elkaar wonen en samenleven. 

In die kleine gemengde groepen werden ook ervaringen uitgewisseld en verteld over wat hen het meest is bij gebleven van de lezing. Wat verstonden ze onder de titel ‘Goddelijk wild’? Wat betekende die? Christine rakelt het verhaal op van de indianen in Canada, over de totempaal die ambachtelijk werd afgewerkt. “Dat sprak de gedetineerden enorm aan, want ook al ging dat over Canada, en wisten de meesten wel dat ze wellicht nooit naar Canada zouden reizen, ze beseften dat het ging over een familiegeschiedenis, over negatieve en positieve gebeurtenissen. Ik denk dat ze daar enorm mee worstelen. Maar je zag ook hun houding, die na verloop van tijd, door te praten, steeds minder stroef werd.”

Nieuw inzichten

Over die link met de buitenwereld vertellen Ward en Alex verder: “Doordat we in een (open) gevangenis verblijven is interactie met de samenleving niet altijd evident. ‘Parlé Détiné’ biedt ons de kans om met mensen ‘van buiten’ van ideeën te wisselen rond diverse thema’s. En zo’n activiteit breekt ook een beetje de algemene gang van zaken.” Voor hen is naast de interactie ook het onderwerp van belang. “Je komt tot nieuwe inzichten. Jan De Cock vond ik persoonlijk de meest interessante gastspreker.” De Cock is de zogenaamde ‘tralietrotter’ en auteur van de boeken ‘Hotel Prison’ en ‘Hotel Pardon’. In november 2015 kwam hij naar Ruiselede. Alex en Ward vervolgen: “Hij heeft een goed zicht op wat er leeft binnen de gevangenis en draagt sterk bij tot een mogelijke verzoening tussen dader en slachtoffer. Het aangebrachte thema ligt zeer dicht bij ons maar is evenzeer van belang voor mensen buiten de gevangenis. Maar ook de lezing over ‘Goddelijk Wild’ was heel interessant. Ik ben geïnteresseerd in landen en de natuur. Boeiend om te horen hoe je kan overleven in de ‘wilde natuur’ en hoe je deze lessen ook kunt meenemen in je verder leven.”

Christine blikt terug op haar eerste ‘Parlé Détiné’: “De mensen met wie ik sprak gaven mij het gevoel dat dit gesprek voor hen zeer belangrijk was, dat het een boodschap van hoop en troost was. Ze beseften dat er nog mensen van buiten in hen geïnteresseerd zijn. Voor hen was dit een mooi geschenk; gedachten waarmee men in hun verdere leven iets kon doen.

Gedetineerde maken ook deel uit van onze maatschappij, dus ik vind het belangrijk dat er zoiets als ‘Parlé Détiné’ bestaat. Want ook al zeggen ze dat het PLC een vrij open instelling is, het blijft wel een gevangenis, waar de meesten weliswaar een opleiding krijgen, een goeie voorbereiding op het leven nadien.

Er wonen heel verschillende mensen met evenveel verschillende interesses. Je hebt er die geen kansen hebben gekregen, die nooit tijd of de cultuur gekregen hebben om een boek te lezen, om er op in te gaan en er over te spreken, laat staan over emoties. Maar ik ontmoette er heel intelligente mensen die zoekende zijn naar iets dat hen kan helpen. Vaak was er veel interesse in spiritualiteit, in boeddhisme en de milieuproblematiek. Maar er is ook kritiek naar de maatschappij toe: men is zo hebberig geworden en zo onvriendelijk. Met ‘Parlé Détiné’ is de spiraal misschien aan het keren, ik denk dat er echt een openheid gekomen is in het isolement, en dat het hen stimuleert om verder te doen.” 

De Beeldschrijver Tom Christiaens maakte op 15 oktober 2017 voor de krant De Morgen een mooie reportage over Parlé Détiné: klik hier

Interview: Maarten Vanhee

PRAKTISCH

Subtitel: 
Openen van gesloten werelden
Periode: 
mei, 2014 tot november, 2019