“Geen hocus pocus”

Home > Nieuws > “Geen hocus pocus”

Rie Vanduren, stafmedewerker bij Vormingplus MZW, is al meer dan vijfentwintig jaar gepassioneerd bezig met Actief Emotioneel Lichaamswerk, in haar praktijk Total Acceptance. “Ik ben heel nieuwsgierig naar het mysterie en de magie van de mens, dat wat je niet wetenschappelijk kan onderbouwen. En het is dat enthousiasme dat mij altijd doet verder zoeken en niet stoppen bij dat wat ik al gevonden heb.”

Wat betekent Actief Emotioneel Lichaamswerk en vanwaar de interesse hiervoor?

Actief Emotioneel Lichaamswerk (EAL) is een methode, maar veel belangrijker voor mij: ‘Total Acceptance’ is een manier van in het leven staan. Een methode is altijd ondergeschikt aan datgene wat je wil bereiken met mensen,  maar de methode maakt ook duidelijker wat Total Acceptance inhoudt. We zitten in het westen met een erg cerebrale mentaliteit, en  hebben te weinig geleerd om met emoties om te gaan en met onze voeten op de grond te blijven. We zijn het gewoon om voor alle oplossingen in ons hoofd te gaan kijken. Wetenschappelijk onderzoek heeft ons als samenleving heel ver gebracht. Maar die maakbaarheid, de overtuiging dat de wetenschap en het mentale de oplossing kunnen geven voor alles, dat klopt niet. Je ziet aan alles tegenwoordig, zowel in de samenleving als aan de individuele mens, dat het niet lukt. Een mens is meer dan alleen zijn mentale mogelijkheden. Mensen kunnen niet zo goed meer leven met hun emoties en hun (aan)voelen. 

De wetenschap bijvoorbeeld kan ons heel ver brengen, maar leert ons niet om te gaan met de onmacht van ‘niet-weten’, noch met emoties zoals verdriet, verliefdheid, pijn, kwaadheid, agressie. Ook ik ben opgevoed met de gedachte dat je emoties die niet goed waren moest verdringen. Dat is absurd. Emoties en voelen zijn menselijk, daar hebben we mee te leren omgaan en leven.

Lichaamswerk, maar ook andere methodieken, gaan expliciet op zoek naar dit deel van het menszijn dat echt in de verdrukking heeft gestaan voor heel lange tijd. Ondertussen zie ik in het bredere maatschappelijk debat dat het signaal, om rekening te houden met dat aspect van het mens-zijn, steeds vaker wordt opgepikt.

Hoe zie je dat?

Bijvoorbeeld de aandacht voor het psychosomatische, maar een duidelijk voorbeeld vind ik mindfulness: met aandacht aanwezig zijn bij dat wat is, en dan ontspannen blijven. 
Dat is wat ik al jaren doe met mensen, dat is Total Acceptance. Er is altijd de link met meditatie in mijn werk. Daardoor krijgen de emoties die je voelt, je (dwang)gedachten en je angsten, ook een plek. Dat mensen ‘mogen’ voelen en gevoelig zijn is voor mij belangrijk. Naast actief lichaamswerk is er ook de stilte en de rust, het getuige zijn van dat wat is, zonder oordeel. Dat is voor mij de essentie van meditatie en wat men tegenwoordig mindfulness noemt. Het is een wezenlijk deel van Total Acceptance. Om dat te kunnen heb je tijd nodig. En zolang je alle aandacht blijft geven aan de vele prikkels rondom jou krijgt die andere manier van leven geen kans. 

Ik heb geleerd veel emoties kwijt te raken in het dansen. Anderen doen dat misschien in joggen, maar het belangrijkste is dat het bewust gebeurt. Dat bewustzijn is heel belangrijk in Total Acceptance. 
Tegenwoordig is de zoektocht naar stilte erg in. Maar iedereen moet voor zichzelf uitmaken wat die stilte kan zijn, er bestaan veel mogelijkheden. Voor mij is dat onder andere dansen. Ik zit daarbij allesbehalve stil, maar voor mij is het wel verstillend. Ik kan allerlei emoties verteren en gedachten en ervaringen laten bezinken tijdens de dans. En daarna helemaal stil zitten en in verbinding met mezelf naar binnen kijken, niet als observator, wel als belever.

Terwijl we nu van de ene emotie naar de andere hoppen? 

Depressies en zelfmoordneigingen zijn onder andere uitingen van emoties waarvan we, als ze er zijn, niet geleerd hebben om er mee om te gaan. Er is niks verkeerd aan verdriet of angst, maar als je het gevoel hebt erdoor overspoeld te worden gaat het fout. 

Als je emoties te lang onderdrukt, lopen ze over. In mijn cursussen gebruik ik het beeld van de snelkookpan. Het ventiel zorgt voor de eerste ontlading, maar als dat niet volstaat, staat de volledige pan ongecontroleerd op springen. 

We moeten opnieuw beseffen dat we emoties hebben. We zijn ze echter vaak al aan het onderdrukken nog voor we het beseffen, en dat is gevaarlijk. Aanraken is bijvoorbeeld heel belangrijk. Echt aanwezig zijn in de hand die ik op iemand leg. Je ziet soms mensen die elkaar een kus geven maar er niet in slagen om verbinding met elkaar te maken. Dat is iets dat mensen terug moeten leren, denk ik. Om echt verbinding te maken van mens tot mens is er meer nodig dan een uitwisseling van woorden of een koele handdruk. Er is aanwezigheid nodig, er is voelen nodig. 
 

De snaar van Nick Cave
 

Kunstenaars slagen er soms wel in die verbinding te maken, tussen kunstenaar en toeschouwer. Een voorbeeld: bij de laatste plaat van Nick Cave (‘Skeleton Tree’) voel je zijn pijn en verdriet om de dood van zijn zoon. Hij moet mij geen verhaal meer vertellen, bij wijze van spreken. Hij raakt met zijn muziek een snaar bij mij, en ik sta ervoor open om geraakt te worden. Er is uiteraard ook andere muziek die mij dan weer in mijn kracht raakt. 

Ik hou bij Total Acceptance geen pleidooi voor het schrappen van het mentale. Het gesprek met woorden is nodig om te begrijpen en belangrijk om duiding te geven en te krijgen. Maar het is zoveel méér waard als je de tijd neemt om echt contact te maken, te voelen wat niet kan gezegd worden, maar er wel is tussen mensen.

Er is nochtans geen tekort aan emotie, zo lijkt het wel: op tv, op sociale media,... Waar ligt het verschil met jouw pleidooi?

Waarom is er op sociale media zoveel haat? Volgens mij omdat de afstand tussen de mensen groot is. Vanachter mijn computer zie je niet welke pijn je de ander aandoet. Je kan iemand gemakkelijker pijn doen als je zelf bevroren bent in je gevoel. Als ik echt contact maak met mijn menselijk voelen en met de ander dan is dat veel moeilijker. 

Dat wil niet zeggen dat je altijd zo met mensen moet omgaan, dat je pijn vermijdt. Ook dat vind ik een probleem van deze tijd.  Er mag geen pijn meer zijn, er moet geluk zijn. Maar al dat zoeken naar geluk tegenwoordig... Ik ben nog nooit méér tevreden geweest met mijn leven dan in deze periode. Dat kan raar klinken: ik heb heel veel pijn en verdriet gehad, en andere mensen zien lijden.  Af en toe doe ik ook andere mensen pijn met wat ik zeg of doe. Maar ik aanvaard dat als een deel van het leven. Het is absurd om zonder pijn of zonder agressie te kunnen leven.

‘Non je ne regrette rien?’

Spijt is ook een deel van het leven, en de gevolgen daarvan draag je mee. Ik denk niet dat het een goed idee is om je hele leven onder schuld gebukt te gaan, maar het is wel goed dat je die schuld en pijn kan voelen, en dan een beweging maakt om iets nieuws te laten ontstaan. Voor mij zijn crises een deel van het leven; ofwel kan ik daar het slachtoffer van blijven, ofwel ga ik kijken hoe ik sterker uit die crisis kan komen. En hopelijk kan niet alleen ik, maar ook de ander rijker worden en groeien vanuit die pijn, waarvan ik oorzaak was.
 

Geen hocus pocus
 

“Wat in mijn beleving tegendraads is en ingaat tegen heersende tendensen: deze manier van in ‘t leven staan is geen hocus pocus, geen pil die je nu neemt en die meteen effect heeft. Het vraagt een weg die je gaat, het besef dat je ergens aan begonnen bent dat méér nodig heeft. Tijd bijvoorbeeld, zoals al ik zei. Het op weg gaan met mensen, hen begeleiden in die ‘groei-tocht’, vind ik persoonlijk heel verrijkend’. 

Is de gewillige geest vaak niet zwakker dan het vlees? 

Veel mensen zijn ervan overtuigd dat er iets anders moet gebeuren in de samenleving, dat we moeten ingaan tegen een economie die alleen opgebruikt. We weten dat met ons hoofd, maar binnenin zitten zoveel (onbewuste) patronen die ons niet laten handelen volgens deze inzichten. We krijgen dat niet meteen gedraaid. Ik merk dat mijn patronen soms rapper zijn dan ik zelf wil. Mijn handelen gaat sneller dan mijn inzicht. En het kortetermijnperspectief speelt ook mee; het is veel gemakkelijker om te blijven consumeren en van de ene impuls naar de andere te gaan. Het langetermijnbesef dat dit niet goed is haalt het niet. 

We streven naar geluk, maar geluk is van voorbijgaande aard. Voor mij is er een groot verschil tussen geluk en tevredenheid. Dat laatste kan maar als ik accepteer dat imperfectie onvermijdelijk is, net als het gevoel van onmacht en niet-kunnen, net als het bestaan van grenzen. Als ik dat accepteer kan ik een heel tevreden mens zijn in mijn niet-perfecte wereld: Total Acceptance. 

Die binnenkant, waar we accepteren dat we voelen en gevoelig zijn, hebben we nodig om aan de buitenkant langdurig zaken te kunnen veranderen. Als die binnenkant niet mee evolueert mogen er nog zoveel mooie concepten in de samenleving bestaan, ze zullen geen voedingsbodem vinden. Binnen- en buitenkant moeten gelijke tred houden. Het is een samen veranderen. De buitenkant helpt ook om de binnenkant te veranderen, het is een interdependentie. De buitenkant kan dus evengoed inspirerend werken voor de binnenkant. Het gaat samen op, en het moet ook samen opgaan. 
 

Interview: Maarten Vanhee

www.totalacceptance.be
 

PRAKTISCH
 

Sporen naar jezelf: Total Acceptance
za 21 januari 2017 - 09.30 u
De Kleine Stooringhe, Blinde Rodenbachstraat 23, Rumbeke
€ 25
 

Bewuster leven via Actief Emotioneel Lichaamswerk: introductie
Lieve Desimpel en Pieter Dedeckere
do 2 februari 2017 - 09.30u
De Kleine Stooringhe, Blinde Rodenbachstraat 23, Rumbeke
€ 12
 

Bewuster leven via Actief Emotioneel Lichaamswerk: starters
Lieve Desimpel en Pieter Dedeckere
6 sessies vanaf do 9 februari 2017 - 19.30u
De Kleine Stooringhe, Blinde Rodenbachstraat 23, Rumbeke
€ 12
 

Verstillen met actieve meditatie
Rie Vanduren
zo 8 januari of 5 februari of 5 maart 2017 (telkens om 10.00u
De Kleine Stooringhe, Blinde Rodenbachstraat 23, Rumbeke
€ 5 per sessie
 

Verstillen vanuit beweging
Rie Vanduren
wo 11 januari of 8 februari of 8 maart 2017 (telkens om 09.30u)
Vormingplus, Wandelweg 11, Kortrijk
€ 5 per sessie