Biograaf Robert Van Yper over John Lennon

Biograaf Robert Van Yper over John Lennon

“Lennon blijft essentieel”

Robert Van Yper, muziekkenner in hart en nieren, pende in 2005 een biografie van John Lennon neer. Het boek verscheen samen met een tribute cd, waarop muzikanten als Mauro Pawlowski, Axl Peleman en Jean Bosco Safari zich aan Lennon-covers waagden. Beiden, boek en cd, werden enthousiast ontvangen. Vijf jaar later is John Lennon 30 jaar dood en verscheen een nieuwe film over zijn (jonge) leven. Redenen te over om Van Yper in december naar Vormingplus uit te nodigen en nu alvast te strikken voor een kort interview. Hieronder vind je het volledige gesprek terug.

Vanwaar die interesse voor Lennon en de keuze om er een boek over te schrijven?

Al in de “Sixties”, toen de Beatles de hitlijsten en de wereld domineerden, beschouwde ik hen niet als een groep, maar intrigeerde het mij de 4 uit mekaar te herkennen. Vooral op de vroege platen zijn hun stemmen vaak moeilijk te onderscheiden. Geleidelijk viel het mij op dat je niet enkel op de klank diende af te gaan, maar dat ze bijna zonder uitzondering gewoon datgene zongen wat ze zelf geschreven hadden. En zo vielen hun elpees voor mij op zeer fascinerende manier meteen al uiteen in “Lennon los van McCartney” en omgekeerd. Toen ze solo gingen bleef ik al hun elpees kopen, en werd steeds duidelijker dat McCartney een handige vakman was, maar dat Lennon veel meer gedreven werd door passie en bezieling, en zich verder niet te veel van de buitenwereld aantrok, behalve om tegen schenen te schoppen en daarmee dan de hele wereldpers overhoop te halen. De branie van die Lennon, en de manier waarop hij als simpele muzikant zelfs de Amerikaanse president wist te doen panikeren, dat fascineerde mij. Lennon werd een beetje als een bewonderde, balorige grote broer voor de prille puber die ik toen was.

Hoe moeten we Lennon volgens jou - 30 jaar na zijn dood - inschatten?

Hij blijft essentieel. Omdat zijn erfenis niet alleen leeft in de muziek, maar ook maatschappelijk een overweldigende stempel heeft gedrukt. Precies dàt bepaalt waarom de Beatles onbetwistbaar belangrijker zijn dan hun toenmalige tegenpool, de Stones. De Stones zijn superbelangrijk in de muziek, maar the Beatles, en vooral Lennon zijn ook buiten de muziek richtinggevend voor hun tijd. Zij bepaalden de Sixties. Niet alleen in de muziek, maar ook de kapsels, de mode, de ideeën, de levens- en denkstijl van een hele generatie. Ook bij hedendaagse jongeren blijft Lennon invloed hebben, en niet alleen in de muziek.

Op 8 december vertonen we 'Nowhere Boy'. Geeft die film een goed beeld van Lennons jeugd in Liverpool?

Het beeld dat wordt opgehangen is een beetje te rooskleurig. Ik denk dat de realiteit grauwer en somberder was. Liverpool was toen een gore havenstad die verre van hersteld was van het nog zo nabije oorlogsverleden waarin het grondig platgebombardeerd werd en een groot deel van de (vooral mannelijke) bevolking omkwam. Dat laat sporen na die jaren nazinderen. Het verklaart ook voor een deel waarom Lennon (en dus niet alleen hij…) voornamelijk opgroeide tussen vrouwen. Lennon komt in de film ook wat te sympathiek naar voor. Maar anekdotisch klopt het allemaal mooi, en er is veel schitterende fifties rock’n’roll te horen. Het valt op dat de film door een vrouw is gemaakt. Een man zou wellicht meer gedweept hebben met de machokant van de jonge Lennon. Die gevoeliger benadering schept een boeiende nuance in de figuur van Lennon zoals hij clichématig gekend is.

En als uitsmijter: als je uit zijn hele repertoire die ene Lennon-song mag uithalen die het voor jou helemaal is, welk nummer zou dat zijn?

Stel mij die vraag morgen opnieuw, en je kan telkens een ander antwoord krijgen. Bij elke dag, elke periode, elke gemoedssfeer is wel weer een of andere Lennonsong de perfecte verklanking. Maar toch denk ik dat ‘I Am the Walrus’ tot zijn meest complete werk moet gerekend worden. Je hoort er de absurde, psychedelische Lennon in een song vol verwijzingen naar literatuur, van Lewis Caroll over Shakespeare naar Edgar Allan Poe. En ook productioneel is die song ook nu nog een mysterie. Maar bij Lennon geeft het niet dat je geen definitief antwoord hebt. Zelf sprak hij zich in interviews dikwijls tegen. En deed dat heel bewust. Hij zei dan: ‘I know I told something else. But this is today. I’m a different person now.’ En dat is een van de vele rode draden door zijn werk: zich afvragen wie hij werkelijk was. In de lezing gaan we proberen een (deeltje van?) een antwoord te formuleren.

Maarten Vanhee